Praca zatytułowana „Baseline Lymphocyte Count Outperforms Dosimetry and Inflammatory Markers for Predicting Severe Radiation-Induced Lymphopenia in Rectal Cancer” przedstawia zaawansowane modelowanie predykcyjne ciężkiej limfopenii popromiennej u chorych na raka odbytnicy poddawanych przedoperacyjnej radiochemioterapii.

W kohorcie 179 pacjentów poddano analizie ponad 600 zmiennych dozymetrycznych wyekstrahowanych automatycznie przy użyciu algorytmu TotalSegmentator v2, 23 parametry morfologii krwi obwodowej oraz 6 wskaźników stanu zapalnego. Głównym wnioskiem badania jest bezwzględna dominacja wyjściowej liczby limfocytów jako najsilniejszego czynnika determinującego wystąpienie ciężkiego spadku odporności. Trzyzmiennowy nomogram oparty na wyjściowej liczbie limfocytów, wieku oraz płci osiągnął skorygowany współczynnik C-index na poziomie 0,746. Włączenie do modelu pojedynczego oznaczenia limfocytów w 14. dniu leczenia pozwoliło na stworzenie dynamicznego systemu predykcji, podnosząc walidowane krzyżowo pole pod krzywą ROC do wartości 0,827. Jednocześnie wykazano, że w standaryzowanych planach napromieniania techniką VMAT zaawansowane parametry dozymetryczne miednicy oraz markery zapalne nie wnosiły istotnej wartości dodanej do modelu po korekcie wielokrotnego testowania. Z perspektywy metodologicznej autorzy zwrócili również uwagę na problem błędu gwarantowanego czasu w dotychczasowych publikacjach, dowodząc, że pozorny wpływ nadiru limfocytów na przeżycie całkowite znika po zastosowaniu zależnych od czasu modeli Coxa. Na podstawie opracowanego modelu przygotowano bezpłatny kalkulator ryzyka dostępny pod adresem https://kstawiski.github.io/rect-ril/. Kod analizy zdeponowano w repozytorium Zenodo pod numerem DOI 10.5281/zenodo.19595347.

Badanie zostało zrealizowane we współpracy z naukowcami z Harvard Medical School dzięki wsparciu Narodowego Centrum Nauki (PRELUDIUM) i Agencji Badań Medycznych w ramach Polish Clinical Scholars Research Training oraz Regionalnego Centrum Medycyny Cyfrowej UM w Łodzi (MULDIMediC). Pełny tekst artykułu dostępny jest pod adresem https://doi.org/10.1016/j.ijrobp.2026.08.034